King Crimson herontdekt

King Crimson, het kameleontische geesteskind van gitarist Robert Fripp, wordt dit jaar veertig jaar en dat wordt gevierd met een indrukwekkende reeks heruitgaven. De eerste worp omvat de albums 'In The Court of the Crimson King' (1969), 'Lizard' (1970) en 'Red' (1974). Enkel 'Lizard' heb ik nog niet kunnen bemachtigen, maar 'ItCotCK' en 'Red' leveren meer dan genoeg voer voor een persoonlijke King Crimson-revival.

Niet dat mijn interesse in de band ooit is afgenomen. Meer nog, ik heb door de jaren een bijna internationale relatie opgebouwd met King Crimson. De kiem daarvan lag in Toscane, waar ik tijdens een stralende zomervakantie in 2002 mijn toen nog prille platencollectie aandikte met 'H to He Who Am The Only One' van Van Der Graaf Generator, 'Gentle Giant' van Gentle Giant, 'Blind Faith' van Blind Faith, 'On the Road' van Traffic, het toen pas uitgekomen 'The Rising' van Bruce Springsteen' en 'In The Court of the Crimson King', King Crimsons beruchte debuut.

Gefascineerd door die laatste plaat, maakte ik er daarna een sport van overal waar mogelijk de resterende platen van de band op te snorren. Het tweede album 'In The Wake of Poseidon' (1970) behoorde al snel tot de buit van een Antwerpse strooptocht. In 2003 haalde ik 'Larks Tongues In Aspic' (1974) uit een piepklein winkeltje in de buurt van de Galatatoren in Istanbul. De vonk van die plaat sloeg dan weer over tijdens een busrit naar Praag in 2004. We gebruikten nog discmans in die tijd...

In 2005 werd de Fnac op de Plaça de Catalunya in Barcelona een exemplaar van 'Starless and Bible Black' armer. De overige platen werden gedetecteerd in Nederlandse en Vlaamse platenwinkels. Strikt genomen had ik dus alles. Toch weet King Crimson me nu opnieuw te verleiden. Enkele maanden geleden bewezen The Beatles al dat er wel degelijk een markt is voor opgepoetste muziek die iedereen eigenlijk al kent. De reissues van hun albums bezetten zelfs de hoogste regionen van hitlijsten overal ter wereld. Zoiets mag dan onwaarschijnlijk zijn voor een band als King Crimson, de heruitgaves van 'Red' en 'ItCotCK' zijn met minstens evenveel zorg samengesteld en staan tjokvol relevante extra's.

Onder het goedkeurende oog van meester Fripp werden de albums zowel in stereo als in 5.1 onder handen genomen door Steven Wilson, frontman van Porcupine Tree en stilaan een van de meest gewaardeerde producers van deze tijd. De glasheldere mix doet je de platen ervaren als nooit tevoren. De karakteristieke mellotron klinkt nóg magistraler en vroeger verborgen gitaarlijnen komen nu plots tevoorschijn. Geen enkel detail lijkt nog bedolven.

Van hype tot legende

'In the Court of the Crimson King' katapulteerde King Crimson in 1969 prompt tot meest gehypete Engelse band van het moment. Het album leverde de blauwdruk voor vele jaren prog- en experimentele rock en wordt nu bedacht met maar liefst drie edities. Vooral de 5cd+dvd-box op elpeeformaat is de moeite waard. Een boekje met uitgebreide beschouwingen en een vlekkeloze afdruk van de legendarische hoes - een indringende interpretatie van 'De schreeuw' van Edvard Munch - maken het meesterwerk compleet.

Hoewel het onheilsberichten regent over de steeds afnemende cd-verkoop, duiken boxen als die van 'ItCotCK' tegenwoordig in veelvoud op. Ik denk daarbij aan 'The Complete Bitches Brew Sessions' van Miles Davis, 'Born to Run' van Springsteen en recenter 'The Unforgettable Fire' van U2 en 'Get Yer Ya-Ya's Out!' van The Rolling Stones, één voor één schitterende meerdelige edities van slechts één album.

Is het een laatste middel om de twijfelende koper te overtuigen van de meerwaarde van een plaat? Waarschijnlijk wel, maar ik ben sowieso al jarenlang overtuigd. Vanaf de eerste noten van 21st Century Schizoid Man, zoveel jaar geleden in Italië. In afwachting van nieuw werk - officieel bestaat King Crimson nog steeds - mogen Fripp en Wilson dus gerust verderdoen zoals ze bezig zijn. En dat vele bands in hun kielzog mogen volgen...

Porcupine Tree - The Incident

Progrock is lange tijd een vies woord geweest. Zichzelf al te zeer respecterende critici van zogenaamd hippe muziekbladen slaagden er maar niet in het woord zonder dedain uit te spuwen. Die tijd lijkt nu definitief voorbij, net als de tijd dat Steven Wilson van Porcupine Tree zich zorgen maakte over het progbrandmerk. ‘The Incident’ ís prog – evenwel van de meest opwindende soort – en kan wedijveren met de groten van gisteren en vandaag.

Porcupine Tree ontstond in hetzelfde tijdperk als paddorockers Ozric Tentacles, een periode waarin jeugdige muzikanten enorm gefascineerd raakten door psychedelica en klassieke progrock. Maar naarmate de jaren negentig vorderen, zocht Porcupine Tree meer en meer het vaarwater van Radiohead op. Anno 2009 heeft Steven Wilson zijn vlaggenschip weer richting “prog” gestuurd met ‘The Incident’ als glorieus resultaat.

Het valt moeilijk te betwisten dat de 55 minuten durende titelcompositie tot Porcupine Tree’s meest ambitieuze en meest geslaagde werk behoort. Voor het gemak is het stuk opgedeeld in veertien afzonderlijke delen, die meesterlijk bijeen worden gehouden door een tekstuele én een muzikale rode draad. Het is misschien een nietszeggend cliché, maar als je door één album in een trip wordt meegesleurd, dan is het door ‘The Incident’.

Alle handelsmerken van de band passeren de revue: versplinterende metalriffs, gedreven akoestische passages, een monumentale drumsound en dito polyfonie, meticuleus gearrangeerde elektronica en bovenal ijzersterke songs en een nauwelijks geëvenaarde muzikale visie. De boodschap die Wilson uitdraagt is niet minder beklemmend. Hij haalt een reeks ‘incidenten’ uit de media aan om ze vervolgens uit hun kille, ontmenselijkte cocon te verlossen.

Van een gebeurtenis gesproken...

'The Incident’ loodst je van het ene hoogtepunt naar het andere. Van het frenetieke refrein van Drawing The Line en het aan Nine Inch Nails schatplichtige titelnummer, over het autobiografische Time Flies naar het onwaarschijnlijk coherente trio Octane Twisted, The Séance en Circle Of Manias. Hier en daar meen je ook iconen als Jethro Tull, Pink Floyd en King Crimson te horen, maar het geheel klinkt eigentijds en onmiskenbaar als Porcupine Tree.

‘The Incident’ is een plaat die op ontelbare manieren benaderd kan worden, maar ons oordeel staat vast. Laten we onze pen dus maar sparen en ‘The Incident’ meteen een van dé absolute toppers van 2009 noemen. Toch nog even dit: het album bevat ook een tweede schijf met vier losse nummers, goed voor nog eens twintig minuten kippenvel. Van een gebeurtenis gesproken.

Eerder verschenen op

http://www.damusic.be/cd/porcupine-tree/the-incident